Wat is fijnstof?
Fijnstof bestaat uit microscopisch kleine deeltjes die in de lucht zweven. Ze worden geclassificeerd op grootte:
| Categorie | Deeltjesgrootte | Bereikt | Gezondheidsrisico |
|---|---|---|---|
| PM10 | < 10 µm | Neus, keel, bovenste luchtwegen | Irritatie, hoest |
| PM2,5 | < 2,5 µm | Longblaasjes | Longschade, hart- en vaatziekten |
| PM1 (ultrafijn) | < 1 µm | Bloedbaan | Systemische ontsteking, kankerrisico |
De WHO beschouwt fijnstof als een van de belangrijkste milieufactoren voor vroegtijdige sterfte. In Nederland sterven jaarlijks circa 4.000–5.000 mensen vroegtijdig door blootstelling aan fijnstof (bron: RIVM).
Bronnen van fijnstof binnenshuis
| Bron | Type fijnstof | Concentratie-impact |
|---|---|---|
| Koken (gas, bakken) | PM2,5, PM10 | +50 – +200 µg/m³ tijdens koken |
| Kaarsen en wierook | PM2,5, ultrafijn | +20 – +100 µg/m³ |
| Open haard / houtkachel | PM2,5, PM10 | +50 – +500 µg/m³ |
| Stofzuigen zonder HEPA | PM10 | +30 – +80 µg/m³ |
| Roken | PM2,5, ultrafijn | +100 – +800 µg/m³ |
| Buitenlucht (via ramen/roosters) | PM2,5, PM10 | Afhankelijk van locatie |
| Schoonmaakmiddelen (spray) | PM2,5 | +10 – +50 µg/m³ |
Koken is de grootste binnenbron van fijnstof. Bakken in olie kan de PM2,5-concentratie in de keuken tijdelijk verhogen tot 200 µg/m³ — ruim tien keer de WHO-daggemiddelde richtwaarde van 15 µg/m³ (en veertig keer het jaargemiddelde advies van 5 µg/m³).
Fijnstof en gezondheid: de cijfers
- De WHO (2021) adviseert een jaargemiddelde PM2,5-concentratie van maximaal 5 µg/m³ en een 24-uursgemiddelde van maximaal 15 µg/m³
- Elke 10 µg/m³ stijging van PM2,5 verhoogt het risico op longkanker met 8% (IARC)
- Langdurige blootstelling aan fijnstof verkort de levensverwachting met 6–12 maanden
- Kinderen, ouderen en mensen met astma zijn extra kwetsbaar
Hoe helpt ventilatie tegen fijnstof?
Dit hangt volledig af van het type ventilatiesysteem:
Systeem C (mechanische afzuiging): helpt deels
Systeem C zuigt vervuilde lucht af, inclusief fijnstof van binnenbronnen (koken). Maar de verse toevoerlucht via gevelroosters is ongefilterd — als u aan een drukke weg woont, voert systeem C fijnstof van buiten naar binnen. Een nadere analyse vindt u hier.
Systeem D met WTW: filtert buitenlucht
Een systeem D filtert alle inkomende buitenlucht. Met een F7-filter wordt 50–65% van het PM2,5 uit de buitenlucht verwijderd. Met een F9/ePM1-filter stijgt dat naar 80–90%.
Luchtreiniger: filtert binnenlucht
Een luchtreiniger met HEPA H13-filter verwijdert 99,97% van deeltjes groter dan 0,3 µm uit de binnenlucht. Het is een aanvulling op ventilatie, niet een vervanging — een luchtreiniger ververst geen lucht, maar reinigt wat er al is.
Filtering per systeemtype
| Systeem | PM10 filtering | PM2,5 filtering | PM1 filtering |
|---|---|---|---|
| Systeem C (roosters) | 0% | 0% | 0% |
| Systeem D met G4 | 50–60% | 10–20% | < 5% |
| Systeem D met F7 | 90–95% | 50–65% | 20–30% |
| Systeem D met F9/ePM1 | 99% | 80–90% | 60–80% |
| Luchtreiniger HEPA H13 | 99,97% | 99,97% | 99,97% |
Praktische maatregelen tegen fijnstof
- Gebruik altijd de afzuigkap bij het koken — het allerbelangrijkste
- Vermijd kaarsen en wierook — of ventileer extra
- Stofzuig met een HEPA-filter stofzuiger — voorkomt dat fijnstof wordt opgewervelend
- Kook elektrisch in plaats van op gas — gasvlammen produceren ultrafijn stof en NO2
- Upgrade naar systeem D met F7-filter als u aan een drukke weg woont
- Overweeg een luchtreiniger voor de woonkamer of slaapkamer
- Vervang WTW-filters regelmatig — een vol filter laat fijnstof door. Zie filtervervangschema
Combineer ventilatie met isolatie voor een luchtdichte woning. In een luchtdichte woning met systeem D komt alleen gefilterde lucht binnen — u heeft maximale controle over de luchtkwaliteit. Lees ook meer over energiebesparing bij een volledig gecontroleerd binnenklimaat.
Gerelateerde artikelen
Allergieklachten? Lees ventilatie en allergie.
CO2 ook een probleem? Bekijk CO2 meten in huis.
Welk systeem past bij u? Zie het ventilatie kosten overzicht 2026.
Veelgestelde vragen
Welke PM2,5-waarde in huis is gezond?
De WHO-advieswaarde (2021) is 5 µg/m³ als jaargemiddelde en 15 µg/m³ als 24-uursgemiddelde voor PM2,5. Volgens de WHO is er geen veilige ondergrens: hoe lager de PM2,5-waarde in huis, hoe beter.
Wat is het verschil tussen PM2,5 en PM10?
PM10 zijn deeltjes kleiner dan 10 µm die in de bovenste luchtwegen blijven; PM2,5 is kleiner dan 2,5 µm en dringt door tot in de longblaasjes. WHO-jaaradvies: 5 µg/m³ voor PM2,5 en 15 µg/m³ voor PM10.
Is fijnstof binnenshuis hoger dan buiten?
Vaak wel. Het RIVM meet binnenshuis regelmatig hogere fijnstofwaarden dan buiten, soms twee tot vijf keer zo hoog. Koken is de grootste binnenbron en kan PM2,5 tijdelijk tot 200 µg/m³ verhogen.
Hoe verlaagt ventilatie de PM2,5-waarde in huis?
Een systeem D met WTW filtert de inkomende buitenlucht: met een F7-filter wordt 50–65% van PM2,5 verwijderd, met een F9/ePM1-filter 80–90%. Een luchtreiniger met HEPA H13 reinigt de binnenlucht aanvullend.
Meer hulp nodig?
Het Paraat Netwerk helpt u verder met onafhankelijke analyses — zonder verkooppraatjes of commissies.
